MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 5 -6 TUỔI THỰC HÀNH TRÃI NGHIỆM VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

1.Đặt vấn đề

Giáo dục mầm non là giai đoạn giáo dục đầu đời của con người, có ý nghĩa vô cùng quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện và hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp 1 rồi sau đó bước vào đời... Một câu hỏi được đặt ra là làm sao để phát triển tốt nhất các kĩ năng của trẻ?Việc tổ chức giáo dục thực hành trãi nghiệm với môi trường tự nhiên cho trẻ nhằm phát triển nhận thức và kĩ năng đã trở thành nội dung được chú trọng. Giáo dục với môi trường tự nhiên phù hợp sẽ giúp trẻ tìm ra cái mới, tiếp cận được những tri thức tiền khoa học và thúc đẩy trẻ tích cực hoạt động nhận thức. Giáo dục với môi trường tự nhiên cho trẻ mầm non thông qua giáo dục thực hành trải nghiệm theo quan điểm giáo dục Montessori là một hướng đi mới có nhiều ưu điểm và kích thích được các tiềm năng trí tuệ của trẻ

Môi trường trải nghiệm là một yếu tố quan trọng và cần thiết trong quá trình trải nghiệm. Môi trường trải nghiệm phải khai thác được hết kinh nghiệm của trẻ, đảm bảo an toàn, đầy đủ đối tượng trải nghiệm để trẻ có thể chủ động, tích cực tương tác với môi trường..

Bởi vì môi trường tự nhiên xung quanh trẻ không chỉ là đối tượng để giúp trẻ tìm hiểu, khám phá, trải nghiệm mà còn là phương tiện để giáo dục. Môi trường tự nhiên xung quanh trẻ chứa đựng các yếu tố cần thiết dể hình thành ở trẻ biểu tượng về tự nhiên hữu sinh và tự nhiên vô sinh, giáo dục tình cảm tốt của trẻ đối với chúng.

Từ khi sinh ra, trẻ đã được tiếp cận với các yếu tố của môi trường tự nhiên không khí, nước, ánh sáng, động vật, thực vật…. Theo quá trình lớn lên, phạm vi tiếp xúc của trẻ với các yếu tố ngày càng rộng dần. Vì vậy, tất cả những yếu tố gần gũi với trẻ, có quan hệ mật thiết với cuộc sống của trẻ và được tiếp cận dưới hình thức phù hợp đều trở thành phương tiện để hướng dẫn trẻ tìm hiểu, khám phá về môi trường tự nhiên. Tìm hiểu môi trường tự nhiên là một trong những nội dung cơ bản, chiếm vị trí quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non.

Việc tổ chức cho trẻ tích cực thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên sẽ giúp trẻ hình thành, củng cố và phát triển những tri thức sơ đẳng về sự vật, hiện tượng thiên nhiên, nhằm giúp thỏa mãn nhu cầu nhận thức và mở rộng hiểu biết cho trẻ về thế giới khách quan: Phát triển các quá trình tâm lí nhận thức như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng.., các năng lực hoạt động trí tuệ năng lực quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, suy luận...và phát triển ngôn ngữ. Từ đó, giáo dục cho trẻ có thái độ ứng xử đúng đắn với thiên nhiên theo tinh thần của lòng nhân ái, tình yêu đối với cái đẹp, thái độ tôn trọng và gìn giữ môi trường, bước đầu biết sống có văn hóa. Lứa tuổi mẫu giáo lớn là giai đoạn mà các quá trình tâm lý phát triển mạnh nhất. Những chức năng tâm lý đó sẽ được hoàn thiện về mọi phương diện của hoạt động tâm lý để tạo điều kiện cho những cơ sở nhân cách đầu tiên của con người được hình thành. Dựa trên đặc điểm tâm lí, nhận thức của trẻ mẫu giáo mẫu giáo lớn, các nhà tâm lí, giáo dục đã chứng minh rằng, quá trình tìm hiểu môi trường tự nhiên được tổ chức mang tính chất khám phá, trải nghiệm, theo phương thức “Trẻ chơi mà học, học mà chơi” là phù hợp hơn cả đối với trẻ. Đặc biệt, việc sử dụng trò chơi, thí nghiệm đơn giản vào việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên luôn tạo cho trẻ sự hứng thú, kích thích trẻ tích cực hoạt động, phát triển ở trẻ tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán đoán và năng lực hoạt động trí tuệ... từ đó mà nâng cao hiệu quả của quá trình tìm hiểu môi trường tự nhiên.

Tóm lại, giáo dục trải nghiệm là việc giáo viên tổ chức cho trẻ tương tác với đối tượng, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của "trí óc" và "đôi tay". Quá trình tổ chức trải nghiệm đó cần được thiết kế dựa trên vốn kinh nghiệm của trẻ và khơi gợi sự hứng thú, trí tò mò thúc đẩy trẻ tham gia vào hoạt động trải nghiệm. Trong hoạt động trải nghiệm, việc trẻ tích cực, chủ động tiến hành trải nghiệm quan trọng hơn kết quả của quá trình đó

Tuy nhiên ngày nay giáo viên vẫn chưa vận hành tốt các phương pháp hoạt động thực hành trãi nghiệm với môi trường xung quanh. Nhiều giáo viên vẫn áp dụng chương trình dạy truyền thống, áp đặt cho trẻ theo nhiều nguyên tắc. kèm chế khả năng phát triển khám phá của trẻ. Trong năm học này chúng ta thực hiện trọng tâm chuyên đề “Tổ chức cho trẻ mẫu giáo thực hành trải nghiệm với môi trường tự nhiên”. Nắm bắt được tầm quan trọng của chuyên đề này, trong quá trình giảng dạy bản thân tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 5 -6 tuổi thực hành trãi nghiệm với môi trường tự nhiên”